Antico e moderno

Miasto, w którym przemysł spotykał piękno

W połowie XIX wieku, gdy Bytom przekształcał się z prowincjonalnego, rolniczo-handlowego miasteczka w nowoczesną metropolię przemysłową, zrodziła się obecna do dziś idea – aby surowy, industrialny krajobraz równoważyć zachwycającą architekturą i kulturą muzyczną. Wizja ta najpełniej urzeczywistniała się na przełomie XIX i XX wieku, gdy w mieście wyrastały monumentalne kościoły, bogato zdobione kamienice oraz imponujące gmachy publiczne, na czele z teatrem miejskim i jego salą koncertową. Nawet obiekty przemysłowe czerpały z tej estetyki, do dziś budząc zachwyt miłośników architektury postindustrialnej — czego doskonałym przykładem są cechownia kopalni Rozbark, elektrociepłownia Szombierki czy fabryczne hale dawnej Huty Bobrek.

Od połowy XX wieku Bytom ugruntował swoją pozycję jako ważny ośrodek kultury — głównie za sprawą szkoły muzycznej i Opery Śląskiej, uznawanych za „kuźnie talentów". Liczne środowisko muzyczne oraz bogate dziedzictwo architektoniczne w postaci pięknych sal koncertowych i imponujących przestrzeni bytomskich kościołów i gmachów publicznych aż „proszą się" o wypełnienie ich wnętrz wspaniałą muzyką, która nawiąże do dawnego, naturalnego rytmu życia lokalnej społeczności — rytmu niepodporządkowanego napiętym terminarzom zapisanym w naszych kalendarzach, telefonach i komputerach. Wyznaczały go pory roku i związane z nimi okresy: karnawału, Wielkiego Postu, Wielkanocy, przesilenia letniego, zbierania plonów i wspólnego biesiadowania oraz Adwentu i Bożego Narodzenia. Wspólne celebrowanie przy muzyce świeckich i religijnych tradycji oraz świąt od pokoleń budowało silne więzi emocjonalne i społeczne wśród mieszkańców.

Muzycy, którzy chcą wypełnić te wnętrza muzyką

Idąc tym tropem, grupa bytomskich muzyków związanych z Operą Śląską, szkołą muzyczną oraz czołowymi śląskimi orkiestrami i zespołami kameralnymi postanowiła wypełnić te wnętrza taką właśnie muzyką.

Przestrzeń miejska potrzebuje piękna, a my wszyscy – wspólnoty wokół niego. „Antico e moderno" to propozycja tworzona przez Bytomian dla Bytomian: z szacunkiem do naszej historii, tradycji i z wiarygodnością, jaką dają nasi utalentowani artyści.

Czym jest Antico e moderno

To całoroczny cykl bezpłatnych, ogólnodostępnych koncertów kameralnych i wokalno-instrumentalnych, prezentowanych w najpiękniejszych wnętrzach bytomskich zabytków, uzupełniony o szereg interdyscyplinarnych koncertów edukacyjnych, które zapoznają dzieci i młodzież z najciekawszymi aspektami muzycznego dziedzictwa kulturowego.

Wykonawcami będą artyści związani z bytomskim środowiskiem muzycznym: absolwenci i pedagodzy szkoły muzycznej w Bytomiu, kameraliści i soliści Opery Śląskiej, członkowie Orkiestry Muzyki Nowej oraz mieszkający w Bytomiu muzycy czołowych śląskich orkiestr, chórów i zespołów kameralnych i wokalnych — wielu z nich na co dzień współpracuje przy projektach realizowanych przez śląskie instytucje muzyczne i organizacje pozarządowe.

Gdzie zabrzmi muzyka?

Na początku w miejscach dobrze znanych bytomskim melomanom: w Sali Didura, w sali koncertowej bytomskiej szkoły muzycznej, w kościołach pw. Świętej Trójcy, WNMP i św. Jacka oraz w westybulu Sądu Rejonowego. Ale w mieście mamy jeszcze kilka zabytkowych kościołów, piękną salę Gorczyckiego, sale Teatru Rozbark i Beceku oraz wiele nieoczywistych wnętrz, które czekają na równie nieoczywiste wypełnienie ciekawą muzyką. Chcielibyśmy w każdym z nich zaprezentować starannie dobrane dzieła, w ciekawej oprawie i doskonałym wykonaniu.

Zdjęcia: Krzysztof Batog (sala koncertowa OSM), Tomasz Zakrzewski (Sąd Rejonowy)

Repertuar jako kalendarium muzyczne miasta

Repertuar cyklu podąża za naturalnym rytmem roku — od karnawałowych i operetkowych przebojów, przez wielkopostne pasje i wielkanocne oratoria, po letnie koncerty kameralne, późnojesienne Requiem i świąteczne kantaty i oratoria adwentowo-bożonarodzeniowe. Znajdzie się w nim miejsce zarówno na lekki, rozrywkowy repertuar — jak przeboje karnawałowe z różnych stron świata i hity operowe i operetkowe — jak i na wielkie dzieła muzyki dawnej: orkiestrowej i kameralnej, Bacha, Haendla, Mozarta, Faurégo, Debussy'ego i wielu innych.

Cykl wzbogacą też wydarzenia specjalne, nawiązujące do ważnych dla miasta i środowiska muzycznego okazji: koncert najzdolniejszych absolwentów bytomskiej szkoły muzycznej, koncert pamięci Gorczyckiego, wydarzenie towarzyszące Dniu Otwartych Sądów w westybulu Sądu Rejonowego, a także udział w międzynarodowych świętach muzyki — Fête de la Musique oraz Międzynarodowym Dniu Muzyki.

Miasto, które chce odzyskać swój muzyczny głos

Pomimo stereotypowej łatki „Miasto węgla i stali" Bytom dzięki unikalnej, zabytkowej architekturze i infrastrukturze kulturalnej oraz obecności silnego środowiska muzycznego ciągle był ważnym ośrodkiem kultury, zarówno przed wojną, jak i w czasach PRL-u. Po transformacji gospodarczej, gdy likwidowano przemysł ciężki i miasto stopniowo ubożało, bardzo intensywnie zaczęła rozwijać się pozainstytucjonalna kultura muzyczna. Grupa absolwentów szkoły muzycznej założyła orkiestrę kameralną, powstały zespoły kameralne, organizowane były letnie festiwale muzyczne, festiwale muzyki współczesnej, dawnej i stałe cykle comiesięcznych koncertów kameralnych oraz spektakularne wydarzenia w EC Szombierki. Pod względem różnorodności oferty muzycznej miasto mogło otwarcie rywalizować z Katowicami.

Budowa nowoczesnej sali koncertowej Akademii Muzycznej w Katowicach, a potem otwarcie nowej siedziby NOSPR spowodowały, że wielu muzyków bytomskich przeniosło swoją aktywność do Katowic, które oferowały lepsze warunki do realizacji wydarzeń artystycznych. Zniknęły rodzime, oddolne inicjatywy i przez ponad dekadę Bytom był głównie przystankiem dla artystów zapraszanych na Śląsk przy okazji ich udziału w innych wydarzeniach.

Wielu melomanów pamiętających czasy bujnego rozkwitu życia muzycznego w Bytomiu wielokrotnie dawało wyraz tęsknoty za dawnymi tradycjami koncertowymi miasta.

Projekt „Antico e moderno" odpowiada na ich potrzeby i potrzeby środowiska muzycznego, niweluje bariery finansowe i psychologiczne w dostępie do kultury wysokiej i przywraca Bytomiowi status ważnego ośrodka muzycznego. Ożywia zabytkowe wnętrza, a jednocześnie wprowadza nowoczesną, interaktywną edukację artystyczną dla najmłodszych.

Kto skorzysta na tym projekcie

Na jego realizacji skorzysta szeroko rozumiana społeczność miasta. Mieszkańcy zyskają bezpłatny dostęp do wydarzeń na światowym poziomie, tuż za rogiem, w swoim sąsiedztwie. Nauczyciele i wychowawcy będą mogli rozwijać kompetencje kulturowe dzieci i młodzieży dzięki dedykowanym programom edukacyjnym. Artyści otrzymają profesjonalne warunki do tworzenia w rodzinnym mieście, co pozwoli zatrzymać w regionie cenny kapitał ludzki. Samo miasto zyska zaś prestiżowy wizerunek lidera nowoczesnej rewitalizacji poprzez kulturę.

Zróbmy pierwszy krok razem!

Wszystko, co musisz wiedzieć o głosowaniu